W najbliższą sobotę, 26 września 2026 roku, mieszkańcy Wadowic i okolic będą mieli okazję wziąć udział w wyjątkowym spacerze tematycznym zatytułowanym „Wojna w pamięci. Wadowice we wspomnieniach i relacjach”. Wydarzenie jest częścią projektu „Siedem wieków miasta. Wadowice – historia, która trwa”, dofinansowanego przez Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.
Historyk oprowadzi po miejscach pamięci
Przewodnikiem spaceru będzie dr Marcin Witkowski – historyk, doktor nauk humanistycznych i adiunkt w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. To postać dobrze znana w Wadowicach: w latach 2013–2024 kierował Muzeum Miejskim, a jego badania koncentrują się na niemieckich zbrodniach na okupowanych ziemiach polskich oraz historii obozu Auschwitz-Birkenau.
Trasa spaceru obejmie miejsca, które podczas niemieckiej okupacji odgrywały kluczową rolę w życiu miasta. Uczestnicy rozpoczną w okolicy dzisiejszego placu Bohaterów Getta, gdzie pozna historię żydowskich mieszkańców Wadowic – od pierwszych dni wojny aż do likwidacji getta w sierpniu 1943 roku. Następnie grupa uda się w stronę dawnego gimnazjum przy ulicy Mickiewicza, by spojrzeć na wojnę oczami młodych ludzi. Punktem wyjścia będą wypracowania uczniów z października 1939 roku – bezcenne świadectwa pierwszych tygodni okupacji.
Świadectwa mieszkańców i granica III Rzeszy
Kolejny przystanek, w sąsiedztwie więzienia przy ulicy Słowackiego, poświęcony będzie represjom wobec mieszkańców Wadowic i okolic. Wspomnienia i dokumenty opowiedzą o aresztowaniach, egzekucjach i deportacjach do obozów koncentracyjnych. Przed klasztorem Ojców Karmelitów Bosych na „Górce” uczestnicy przyjrzą się sytuacji miasta po włączeniu jego części do III Rzeszy – opowieść o dawnej siedzibie Grenzschutzu i urzędzie celnym posłuży do rozmowy o granicy przebiegającej w pobliżu Wadowic i jej wpływie na codzienność mieszkańców.
Ostatnim punktem będzie wadowicki rynek, gdzie narracja przeniesie się do stycznia 1945 roku. Wówczas miasto znalazło się w strefie bezpośrednich działań wojennych związanych z ofensywą Armii Czerwonej. Walki przyniosły ofiary wśród żołnierzy i ludności cywilnej oraz zniszczenia zabudowy i infrastruktury. Uczestnicy spróbują odnaleźć w dzisiejszej przestrzeni miasta ślady tych wydarzeń.
Warsztaty artystyczne i zapisy
Spacer to nie tylko lekcja historii – to również początek działań twórczych. Osoby zapisane na warsztaty artystyczne będą pod opieką prowadzącego już podczas przejścia trasy, uważnie przyglądając się detalom mijanych miejsc. Zebrane obserwacje staną się inspiracją do pracy w pracowni „Pralnia Sztuki” w godzinach 13.00–15.30. Udział w warsztatach jest bezpłatny, ale obowiązują wcześniejsze zapisy przez serwis Strefa Zajęć. Na spacer nie trzeba się zapisywać.
W przypadku niepogody wydarzenie odbędzie się w formie spotkania stacjonarnego w Stacji Kultury w Wadowicach. Zbiórka uczestników spaceru zaplanowana jest na godzinę 10.00 przed Muzeum Miejskim, a warsztaty rozpoczną się o 13.00.
„To będzie spacer oparty na pamięci miejsc oraz doświadczeniu i losach ludzi” – zapowiadają organizatorzy.
Warto dodać, że Wadowice to miasto o bogatej, choć trudnej historii. Przed II wojną światową społeczność żydowska stanowiła znaczącą część mieszkańców – w 1939 roku Żydzi stanowili około 20% populacji. Getto w Wadowicach zostało utworzone w 1941 roku, a jego likwidacja w sierpniu 1943 roku wiązała się z deportacjami do obozu zagłady w Auschwitz-Birkenau. Dziś pamięć o tych wydarzeniach jest kultywowana m.in. poprzez takie inicjatywy jak „Patriotyzm Jutra”, który od lat wspiera projekty edukacyjne i historyczne w całej Polsce.
Źródło: Wadowice (WordPress)
Fot. wadowice.pl
